AYI ÜZÜMÜ

AYI ÜZÜMÜ
Arctostaphylos uva-ursi (L.) Spreng.
Ayı üzümü, Ericaceae familyasına ait, her dem yeşil ve yere yakın gelişen odunsu bir bitkidir. Tıbbi olarak kullanılan kısmı yapraklarıdır.
Ayı üzümü yaprağının en önemli bileşeni arbutindir. Arbutin vücutta çeşitli dönüşümlerden geçerek hidrokinon türevleri oluşturabilir.
1. Alt İdrar Yolu Şikâyetlerinde Kullanımı Araştırılmıştır
Ayı üzümü geleneksel olarak yanma, sık idrara çıkma ve ani idrar yapma isteği gibi hafif alt idrar yolu yakınmalarında kullanılmaktadır.
Nasıl Yapıyor?
Arbutinden oluşan hidrokinon türevlerinin idrar yollarında bazı mikroorganizmalara karşı antiseptik aktivite gösterebileceği düşünülmektedir.
REGATTA adlı randomize kontrollü çalışmada ayı üzümü kullanımının komplikasyonsuz idrar yolu enfeksiyonlarında antibiyotik kullanımını azaltıp azaltamayacağı araştırılmıştır. Ayı üzümü grubunda antibiyotik kullanımı azalmış olsa da katılımcıların belirtileri daha fazla olmuş ve semptom kontrolü ibuprofen yaklaşımına göre üstün bulunmamıştır [1,2].
Sonuç:
Ayı üzümü bazı kadınlarda antibiyotik kullanımını azaltabilir; ancak belirtilerin daha uzun veya daha şiddetli yaşanması söz konusu olabilir. Ateş, yan ağrısı, bulantı, gebelik, erkek hastalar, çocuklar ve tekrarlayan enfeksiyonlarda uygun değildir.
Detaylı bilgi için: PMID: 29970072, 28886751
2. Antibakteriyel Etki Potansiyeli Taşır
Arbutin ve hidrokinon türevlerinin bazı idrar yolu bakterilerinin gelişimini baskılayabileceği düşünülmektedir.
Nasıl Yapıyor?
Arbutin bağırsaktan emildikten ve metabolize edildikten sonra idrarla atılan bileşiklere dönüşür. Bu bileşiklerin antibakteriyel etkinliği idrarın özelliklerinden ve preparatın içeriğinden etkilenebilir.
Sonuç:
Laboratuvar aktivitesi klinik başarı garantisi değildir. Böbreğe ilerleme riski bulunan idrar yolu enfeksiyonlarında antibiyotik tedavisinin geciktirilmesi ciddi sonuçlar doğurabilir.
3. Kullanım Süresi Sınırlı Tutulmalıdır
Ayı üzümünün temel güvenlik konusu, arbutinden oluşabilecek serbest hidrokinondur.
Nasıl Yapıyor?
Hidrokinon yüksek miktarda veya uzun süreli maruziyette toksik etkilere neden olabilecek bir bileşiktir. Risk değerlendirmelerinde önerilen şartlarda kısa süreli kullanımın kabul edilebilir olabileceği belirtilse de uzun süreli ve tekrarlanan kullanım önerilmemektedir [3].
Sonuç:
Ayı üzümü günlük ve uzun süreli kullanılan genel bir “böbrek temizleyici” değildir. Kısa süreli ve uygun kişilerde değerlendirilmesi gereken bir üründür.
Detaylı bilgi için: PMID: 24296864
Güvenli Kullanım Notu
Ayı üzümü gebelerde, emzirenlerde, çocuklarda ve böbrek hastalığı bulunan kişilerde kullanılmamalıdır. İdrarda koyu yeşil veya kahverengimsi renk değişimi yapabilir. Bulantı, kusma ve mide tahrişine neden olabilir.
İdrarda kan, ateş, titreme, bel-yan ağrısı, gebelik veya 48 saat içinde gerilemeyen yakınmalar varsa tıbbi değerlendirme gerekir.
Kaynaklar
[1] Gágyor I, et al. Reducing antibiotic use for uncomplicated urinary tract infection by treatment with uva-ursi: REGATTA trial. PMID: 29970072.
[2] Uva-ursi extract and ibuprofen as alternative treatments of adult female urinary tract infection. PMID: 28886751.
[3] de Arriba SG, et al. Risk assessment of free hydroquinone derived from Arctostaphylos uva-ursi. PMID: 24296864.